Tumbas: graven van dichters en denkers
Cees Nooteboom

Het prachtige boek Tumbas: graven van dichters en denkers van Cees Nooteboom, dat verscheen in maart 2007, werd zopas ook in een Spaanse vertaling op de markt gebracht. Cees Nooteboom (º1933 Den Haag) scoort goed in Spanje en vrijwel al zijn boeken werden al in het Spaans uitgegeven. De Spaanse pers is ook enthousiast over zijn werk en regelmatig wordt hij door Spaanse kranten en tijdschriften geïnterviewd. Hij woont een groot gedeelte van het jaar op Mallorca en heeft een zeer sterke band met Spanje.

'... Ook tussen duizenden grafstenen heb ik nooit het gevoel dat ik bij een dode op bezoek kom. De ontmoeting is altijd een persoonlijke, ook met dichters die al zo lang gestorven zijn, zoals Vergilius, Hölderlin, Leopardi. Zij behoren tot mijn leven, omdat zij mij in dit leven op de meest uiteenlopende manieren en in de meest verschillende ogenblikken hebben vergezeld...’ schrijft Cees Nooteboom in de inleiding.

'Mijn geliefde doden’

Cees Nooteboom bezoekt in dit boek zijn ‘geliefde doden’. Niet alleen om hen te herdenken, maar vooral om met hen een gesprek te voeren en zich van hun woorden en hun onsterfelijkheid te vergewissen. Zo wandelde hij van Keats naar Shelley op de ‘Begraafplaats van de Vreemdelingen’ in Rome, waar ook Goethes zoon en de zoon van Wilhelm von Humboldt liggen, maar hij reisde ook naar de graven van Thomas Mann, James Joyce en Elias Carnetti in Zürich.

Nooteboom bezocht vele beroemde graven: Balzac, Proust en Nerval op Père Lachaise en Brecht en Hegel die dicht naast elkaar begraven liggen op een kleine begraafplaats in het oosten van Berlijn. Hij reisde ook naar Japan om er de graven van Kawabata en Murasaki te bezoeken. De foto’s zijn van de hand van zijn partner Simone Sassen en ondersteunen de intieme sfeer van de tweegesprekken tussen Nooteboom en de overleden dichters en denkers.

Schitterend fotoboek

Het boek Tumbas - graven van dichters en denkers is een echt ‘coffeetable book’. Nooteboom beschrijft in het boek ruim tachtig graven. Hij schreef er bespiegelingen bij die, zoals altijd bij Nooteboom, origineel en buitengewoon inspirerend zijn.

'De persoon is er niet meer, maar er zijn nog steeds woorden, gedachten,’ schrijft Nooteboom in het inleidende essay. In Parijs werd hij vooral getroffen door het graf van Marcel Proust. Zoals een bij de thee genuttigde madeleine Prousts onovertroffen romanreeks ‘À la recherche du temps perdu’ in werking zette, zo leidde de foto die Sassen maakte in 1985 van het graf van de Franse auteur uiteindelijk tot ‘Tumbas’. Het graf dat hem meest inspireerde was trouwens het graf van Proust. ‘In zoverre dat je bij dat graf door de vorm ervan en door wat je gelezen hebt, geïnspireerd bent om meer te schrijven, dan was dat bij Proust. Misschien ook omdat hij daar ligt met zijn vader, met zijn moeder en met zijn broer,’ aldus Nooteboom.

Nederlandse schrijvers

In het boek komen ook een aantal graven van Nederlandse schrijvers voor. Zo onder meer het graf van Multatuli, de eerste Nederlander die bepaalde dat hij wilde worden gecremeerd, Slauerhoff, Lucebert, Pierre Kemp en Adriaan Roland Holst. Vlaamse auteurs worden in het boek jammer genoeg niet vernoemd en dat is toch wel een lacune.

Het is niet uitgesloten dat het boek nog een vervolg krijgt. Cees Nooteboom verklaarde dat hij nog graag de graven zou willen bezoeken van o.m. W.H. Auden in Kirchstetten (Oostenrijk), dat van Anna Ajmátova in Komarovo in Sint Petersburg, dat van Fernando Pessoa in het klooster van de orde van de H. Hiëronymus in Lissabon, dat van Rilke in Raron (Zwitserland) en dat van Antonio Machado in Collioure.

'Het gaat toch om het idee. Wat is dit voor een plek waar je staat en waar mensen naast je staan die met hetzelfde doel gekomen zijn? Bij Proust overkwam het ons, bij Keats, bij Shelley. Je kijkt elkaar aan. Zwijgend. Maar je weet: wat we ook niet met elkaar gemeen hebben, dit hebben we gemeen,’ aldus Nooteboom over zijn ervaringen bij de graven van de overleden dichters en denkers.

Tumbas - Graven van dichters en denkers kunt u bestellen bij bol.com (ISBN 97 89045000 305). Het boek is een gebonden uitgave en telt 256 pagina’s en kost 49,90 euro.