'Welke betekenis er ook aan de corrida gegeven wordt, het is een intrigerend schouwspel waarvan de oorsprong ligt in een eeuwenoud ritueel dat onlosmakelijk verbonden is met de rijke en gevarieerde Europse cultuur,’ schrijft Pieter Hildering in zijn inleiding. ‘Helaas wordt die verscheidenheid aan culturen langzaam maar zeker gladgestreken door een steeds verder oprukkende gelijkschakeling van normen en waarden, waarbij geen plaats lijkt ingeruimd voor een eigen culturele identiteit.’
In een aantal korte hoofdstukken geeft Pieter Hildering een bondig historisch overzicht van de corrida van in de 10de eeuw tot op heden. Hij legt de functie van de president van een corrida uit en vertelt een aantal leuke anekdotes over de toreo.
In een apart hoofdstuk komt ook de rejoneo, ‘het stierengevecht in Portugese stijl’, aan bod: het bevechten van de stieren te paard.
De auteur wijst er ook op dat vrouwen een niet onbeduidende rol spelen binnen het stierengevecht: al vanaf de 18de eeuw treden er vrouwelijke torero’s op in de arena’s, voornamelijk te paard.
Welke plaats kiezen in de arena?
Pieter Hildering geeft een aantal praktische tips voor wie voor het eerst een corrida bijwoont. Het gedeelte over het reserveren van tickets is door de technologische revolutie van de laatste jaren een beetje voorbijgestreefd: tegenwoordig kan je tickets voor vrijwel elke corrida via het internet kopen.
Te veel torero’s?
Tegen het einde van het jaar 2000 waren er 230 torero’s, die allen droomden van een schitterende carrière; 20 jaar eerder waren het er nog geen 150. ‘De nieuwe torero’s verdwijnen echter even snel omdat blijkt dat ze niet aan de verwachtingen voldoen,’ schreef JoaquÃn Vidal in de krant El Pais.
‘Dichters en torero’s worden geboren, niet gemaakt,’ luidt een oud Spaans gezegde. Er zijn nog steeds dergelijke torero’s, volgens Piet Hildering, o.a. Emilio Muñoz (nu niet meer actief) en Julian López ‘El Juli’.
Een jonge aspirant-torero omschreef de passie voor de toreo als volgt: ‘Een corrida heeft alles te maken met emotie en iemand die daar niet voor openstaat zal er nooit iets van begrijpen.’
Scheidslijnen en territoria
Een van de meest fascinerende aspecten van een corrida is, volgens Pieter Hildering, het territoriale gedrag van de stier. Velen denken dat de stier de torero ongestructureerd aanvalt, maar in feite verdedigt hij zijn territorium dat door een buitenstaander betreden wordt. De term ‘stierengevecht’ is dan ook misplaatst: de torero gaat geen gevecht aan maar zoekt welbewust het terrein van de stier op, betreedt dit en daagt zijn tegenstander daarbij uit hem te verjagen, aldus Pieter Hildering.
De risico’s van de toreo
Dankzij Alexander Fleming is het lot van de gewonde torero’s drastisch veranderd. Als Fleming in 1928 de peniciline niet had ontdekt, zouden sommige torero’s het er ook vandaag niet levend afbrengen.
Dodelijke ongevallen zijn tegenwoordig uitermate zeldzaam in de toreo. De laatste grote torero die verongelukte was Francisco Rivera Paquirri, de vader van de twee torero’s Francisco Ordoñez en van Cayetano, die in de arena van Pozoblanco door een stier op de horens werd genomen op 29 september 1984. Na een uren durende ambulancerit langs smalle bergwegen bleek de torero bij zijn aankomst in Córdoba te zijn doodgebloed.
Enthousiaste aficionado
Uit het boek Vanaf het zand blijkt dat Pieter Hildering een gepassioneerde aficionado is, die er goed in slaagt zijn aanstekelijk enthousiasme over te dragen op de lezer.
Het boek wordt afgesloten met een zeer exhaustieve lijst van Spaanse termen die gebruikt worden bij het stierengevecht met hun vertaling in het Nederlands en met een uitgebreide bibliografie van boeken over de toreo in het Nederlands, Spaans, Engels, Frans en Duits.
Pieter Hildering is mede-oprichter en voormalig voorzitter van de Peña Taurina de Holanda, een vereniging van aficionados van het stierengevecht. Sinds 1989 is hij erelid van de gernomeerde 'Asociación Cultural, Gastronomica y Taurina Tinto y Oro’ uit Valencia. Zowel het binnenwerk, als het omslag zijn ontworpen door de auteur, grafisch ontwerper van beroep. De omslagtekening is van de Nederlandse kunstenaar Ronald Sales.
Vanaf het Zand door Pieter Hildering is een uitgave van Rozengracht Publishers, Bloemgracht 82 HS, 1015 TM Amsterdam, The Netherlands, http://www.rozenbergps.com, ISBN 90 5170 643 X
Vanaf het zand