Als Belg geboren worden alle wijzigingen in jouw burgerlijke staat geregeld door het Belgisch recht. Ook als je in het buitenland verblijft. Vooreerst is het erg belangrijk dat als je in het buitenland woont alle wijzigingen in je burgerlijke staat aan de Belgische ambassade of consulaat meedeelt.

1. Geboorte

Waar moet een geboorte in het buitenland aangegeven worden?
De geboorte van een kind in het buitenland geef je aan bij de lokale overheid die een geboorteakte zal opmaken. Dit document kan in België erkend worden indien de akte opgesteld werd door de bevoegde overheid en in de vorm die in dat vreemde land gebruikelijk is. Eveneens een Belgische ambassade of consulaat in het buitenland kan een geboorteakte opmaken voor Belgen die in het rechtsgebied geboren werden.

Moet een buitenlandse geboorteakte in België overgeschreven worden?
Een buitenlandse geboorteakte kan in België overgeschreven worden. Je kan er dan altijd in België en op een eenvoudige manier afschriften of uittreksels van krijgen.

Hoe wordt het ouderschap in Belgisch recht vastgesteld?
Het vermelden van haar naam in de geboorteakte volstaat om te weten wie de moeder is. Als het kind binnen het huwelijk of binnen de 300 dagen na de ontbinding van het huwelijk wordt geboren is de (ex) echtgenoot van de moeder de juridische vader. Als de moeder binnen de 300 dagen na de echtscheiding een nieuw huwelijk sluit en het kind geboren wordt binnen dit laatste huwelijk dan heeft het de nieuwe echtgenoot als juridische vader. Als de moeder niet gehuwd is, staat pas vast wie de vader is als hij het kind erkend heeft.

2. Erkenning

Als bij de geboorte in Belgisch recht niet vaststaat van wie het kind afstamt, kan het erkend worden door de biologische vader en/of de biologische moeder.

Hoe kan het kind erkend worden?
De erkenning kan gebeuren in de geboorteakte, in een afzonderlijke akte van de burgerlijke stand of in een notariële akte. Niet in een testament. Bij erkenning moet altijd het recht van het land waarvan de ouder die erkent de nationaliteit heeft, worden toegepast. Bij erkenning door een Belgische ouder wordt dus het Belgisch recht toegepast.

Wanneer kan het kind erkend worden?
Het kind kan vóór of na de geboorte erkend worden. Zelfs als het meerderjarig is.

Erkenning door de moeder
Als moeder dien je jou kind slechts te erkennen indien er geen geboorteakte werd opgemaakt of indien jouw naam hier niet op voorkomt. Noch de vader noch het kind moeten toestemmen in de erkenning.

Erkenning door de vader
Erkenning is mogelijk indien er nog geen vaderlijke afstamming bestaat of nadat die vernietigd werd door de rechtbank. Indien deze ontkenning om één of andere redenen toch plaatsvond, kan je je wenden tot de rechtbank van eerste aanleg van de woonplaats in België van het kind. Als het kind in het buitenland woont, kan je je wenden tot om het even welke Belgische rechtbank van eerste aanleg.
Is de vader gehuwd met een andere vrouw dan de moeder van het kind, moet de erkenning gehomologeerd worden door de rechtbank van eerste aanleg.
De erkenning vindt enkel plaats als de nodige toestemmingen worden gegeven. Als het kind jonger dan vijftien jaar is, moet de moeder haar toestemming geven. Als het kind tussen de vijftien en achttien jaar oud is, moeten de moeder en het kind toestemmen. Als de erkende meerderjarig is moet hij alleen toestemmen.

Moet de erkenningakte in België overgeschreven worden?
De erkenningakte kan in België overgeschreven worden. Je kan er dan altijd in België en op een eenvoudige manier afschriften of uittreksels van krijgen.

3. Akten

Hoe kan ik een buitenlandse akte van de burgerlijke stand bekomen?
Je kan tijdens jouw verblijf in het buitenland de akte van de burgerlijke stand bij de bevoegde lokale autoriteit opvragen. Ook vrienden of familieleden in het buitenland kunnen dit. Zij kunnen ook zorgen voor de legalisatie en de betaling van alle kosten (van afgifte en legalisatie). Als dit niet mogelijk is kan u de akte via de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken aanvragen.

Waar kan een buitenlandse akte van de burgerlijke stand overgeschreven of neergelegd worden in België?
Het is aan te raden buitenlandse akten neer te leggen of over te schrijven in België. Je kan er dan altijd op een eenvoudige manier afschriften of uittreksels van bekomen. In vele landen is dit zeer moeilijk of onmogelijk.
Akten afkomstig uit het buitenland of opgesteld op de Belgische ambassades en consulaten kunnen overgeschreven worden in de registers van de burgerlijke stand van jouw woonplaats in België. Indien je niet in België woont, kan je de akte doen overschrijven in de registers van de burgerlijke stand van jouw laatste woonplaats, of deze van jouw ouders, of van jouw geboorteplaats in België, of van de stad Brussel.

Aan welke voorwaarden moet de buitenlandse akte van de burgerlijke stand voldoen om in België erkend te zijn?
Deze moet opgesteld zijn door de buitenlandse bevoegde autoriteit en in de vorm die in dat land gebruikelijk is.
De akten die in een vreemde taal werden gesteld moeten door een beëdigd vertaler in het Nederlands, Frans of Duits, naargelang de gemeente in België waar de akte wordt overgeschreven, worden vertaald. Voor neerlegging op de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken kan je zelf de landstaal kiezen.

Hoe kan ik uittreksels en afschriften van akten neergelegd op Buitenlandse Zaken bekomen?
Je kan schriftelijk een afschrift of uittreksel aanvragen op het volgende adres: FOD Buitenlandse Zaken, Dienst AktenNe, Karmelietenstraat 15 , 100J Brussel. Je kan ook een fax sturen naar het nummer 00 32 2 5018469 of mailen naar akten@diplobel.fed.be.

Alle afgiften door de Dienst AktenNet (kopieën van vreemde akten of vonnissen van de burgerlijke stand) en de familieboekjes worden sinds 1 januari 2007 gratis uitgevoerd. Voor uittreksels of afschriften van akten die in de registers van de burgerlijke stand van een gemeente zijn overgeschreven, moet je je wenden tot het gemeentebestuur.

Hoe kan ik een tamilieboekje bekomen als ik in het buitenland ben getrouwd?
Indien de huwelijksakte neergelegd is bij de Federale OVerheidsdienst Buitenlandse Zaken, kan je het daar aanvragen. Indien jouw huwelijksakte in de registers van een gemeente in België is overgeschreven, dan wend je je tot het gemeentebestuur.

Is een Belgische akte van de burgerlijke stand in het buitenland geldig?
De buitenlandse overheden zullen hierover beslissen. De akte zal gelegaliseerd moeten worden tenzij een akkoord tussen België en het vreemd lanc het anders bepaalt.

4. Belgische nationaliteit

Je bent Belg als Je werd geboren vóór 01.01.1967

• Als wettig kind geboren werd uit een Belgische vader OF;
• Als je buiten het huwelijk werd geboren en jouw Belgische moeder jou erkende vóór jouw vader.

Je werd geboren tussen 01.01.1967 en 31.12.1984

• In België geboren werd uit een Belgische ouder OF;
• In het buitenland als wettig kind geboren werd uit een Belgisch vader OF;
• In het buitenland geboren werd uit een Belgische moeder, die zelf geboren is in België of in Belgisch Congo vóór 30 juni 1960 of in Rwanda of Burundi vóór 1 juli 1962.

Je werd geboren na 01.01.1985

• In België geboren werd uit een Belgische ouder OF;
• In het buitenland geboren werd EN:

1. Jouw Belgische ouder werd geboren in België of in Belgisch Congo vóór 30 juni 1960 of in Rwanda of Burundi vóór 1 juli 1962 OF;
2. Jouw Belgische ouder werd in het buitenland geboren en legt binnen een termijn van vijf jaar na jouw geboorte een verklaring af, met het verzoek jou de Belgische nationaliteit toe te kennen. Deze toekenningverklaring moet worden afgelegd op de Belgische ambassade of consulaat van de hoofdverblijfplaats van jouw Belgische ouder in het buitenland. Als hij of zij in België woont, moet jouw ouder zich wenden tot de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente.

- OF
in het buitenland geboren werd en jouw Belgische ouder die in het buitenland geboren werd legt binnen de vijf jaar na jouw geboorte geen toekenningverklaring af.

5. Dubbele nationaliteit

Naar Belgisch recht is dubbele nationaliteit voor landgenoten in het buitenland in alle landen mogelijk. Vanzelfsprekend moet ook de buitenlandse wetgever dit mogelijk maken. De dubbele nationaliteit trad in werking op 10 juni 2007 voor wat betreft een aantal landen en nationaliteiten: het betrof toen de onderdanen van de staten die geen partij zijn bij het Verdrag van de Raad van Europa over plurinatio¬naliteit van 1963. Voor de staten die wel partij waren bij deze Conventie (Oostenrijk, Denemarken, Frankrijk, lerland,ltalië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Spanje en het verenigd Koninkrijk) trad de mogelijkheid tot dubbele nationaliteit in werking op 30 april 2008. Raadpleeg voor meer informatie de Belgische consulaire diensten in het land waar je verblijft.

6. Naam

Welke naam heeft mijn kind bij de geboorte?
Let op: de buitenlandse wetgeving in verband met afstamming en naam kan anders zijn dan de Belgische wetgeving op dat vlak. Wat in de buitenlandse geboorteakte vermeld wordt voor de afstamming en de naam van het kind is soms niet erkend door België. Als bij de geboorte in Belgisch recht vaststaat wie vader en moeder zijn, draagt het kind de familienaam van de vader. Als alleen vaststaat wie de moe¬der is, draagt het kind haar familienaam. Als het kind Belg is bij geboorte zal het Belgisch recht van toepassing zijn op de vaststelling van zijn naam.

welke naam heeft mijn kind bij erkenning door de vader?
Als de erkenning vóór de geboorte of in de geboorteakte plaatsvindt, draagt het kind de familienaam van de vader, tenzij de vader gehuwd is met een andere vrouw dan de moeder op het ogenblik van de geboorte. Ben je als vader gehuwd met een andere vrouw dan de moeder, dan moet jouw echtgenote in een afzonderlijke authentieke akte toestemming geven opdat het kind uw familienaam zou kunnen dragen.
Als jouw kind in een afzonderlijke akte na de geboorte wordt erkend, krijgt het daardoor niet automatisch de familienaam van de vader, tenzij de naamswijziging in deze akte wordt vermeld.
Indien de naam niet wordt gewijzigd in de erkenningakte, kan dit in een aparte akte, opgemaakt door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Deze akte moet door beide ouders persoonlijk ondertekend worden binnen het jaar na de erkenning en vóór het kind achttien wordt. De naam van het kind dat de Belgische nationaliteit heeft kan alleen naar Belgisch recht gewijzigd worden.

Welke naam heeft mijn kind na internationale adoptie?
Door interlandelijke adoptie verkrijgt de geadopteerde de naam van de adoptant of bij adoptie door twee personen de naam van de man. De adoptanten kunnen verzoeken dat de geadopteerde zijn naam behoudt, voorafgegaan of gevolgd door de naam van de adoptant of de adopterende man. OOk de voornamen van de geadopteerde kunnen gewijzigd worden.

Heeft mijn huwelijk een invloed op mijn naam?
Een huwelijk heeft in Belgisch recht geen invloed op de familienaam van de echtgenoten. Je behoudt de familienaam die u voor uw huwelijk bezat tenzij je ook de nationaliteit van een andere staat van de Europese Unie zou bezitten.

Koen Van der Schaeghe, redacteur Vlamingen in de Wereld.

Uit: Driemaandelijks tijdschrift "Vlamingen in de Wereld", herfst 2008