Spanje is tegenwoordig op de eerste plaats een immigratieland, maar jarenlang was het in hoofdzaak een emigratieland. Spanjaarden emigreerden om diverse redenen naar tal van Europese landen - onder meer naar België - en vooral naar Zuid-Amerika.
In de Sala Estudi General in La Nau (de universiteit van Valencia) loopt tot 14 september de tentoonstelling De la España que emigra a la España que acoge (Van het Spanje waaruit men emigreert naar het Spanje waarnaar men immigreert).
De Spanjaarden waren vroeger vaak illegale immigranten. Op zoek naar een nieuwe en betere toekoms staken ze oceanen over en verhuisden naar andere Europese landen. Spanje is de afgelopen jaren zo diepgaand verandert dat de meeste Spanjaarden die overwegend negatief staan ten overstaan van de nieuwe generatie immigranten in Spanje, blijkbaar hun emigratieverleden liever vergeten. De Spaanse emigratie in de loop van de 20ste eeuw mag niet onderschat worden: het gaat om miljoenen mensen.
In deze boeiende tentoonstelling kunt u het fenomeen van de Spaanse emigratie volgen via meer dan 500 originele stukken, waaronder foto’s, documenten, brieven, tijdschriften en persoonlijke voorwerpen die afkomstig zijn uit meer dan 30 publieke en private archieve. De tentoonstelling wil aantonen dat Spanje de vorige eeuw een land van emigranten was en nu een land van immigranten geworden is.
De expositie bestaat uit twee grote delen. Het eerste deel heeft als titel, De emigratie uit Spanje en bestaat uit zeven onderdelen: De emigratie naar Amerika (1882-1935), De politieke emigratie, De binnenlandse migraties, De emigratie naar de rest van Europa (1956-1974), De nieuwe emigratie naar Amerika, De tijdelijke emigratie en De terugkeer.
In het tweede deel wordt Spanje als land van immigranten belicht. Hierin wordt getoond hoe de talrijke immigranten zich in Spanje proberen aan te passen aan de cultuur van hun nieuwe thuisland.
In de tentoonstelling kunt u ook vier audiovisuele voorstellingen bekijken met muziek van Amancio Prada en van Pablo Guerrero en met onuitgegeven beelden over de Spaanse emigratie in de loop van de 20ste eeuw.
De tentoonstelling vindt plaats in La Nau, Altos Hornos s/n, Sala Estudi General te Valencia. Ze is geopend van dinsdag tot zaterdag van 10.00 tot 13.00 uur en van 16.00 tot 20.00 uur. ‘s Zondags is de tentoonstelling geopend van 10.00 tot 14.00 uur. De inkom is gratis.
De Spaanse emigratie naar België
België was een relatief belangrijk emigratieland voor Spanjaarden in de jaren vijftig en zestig. Nu nog zijn talrijke sporen van deze emigratie in Vlaanderen terug te vinden. Sommige Spanjaarden keerden na verloop van tijd naar hun vaderland terug, anderen verkozen om definitief in Vlaanderen te blijven. In verschillende Vlaamse steden - o.a. te Antwerpen - zijn nog steeds verschillende Spaanse restaurants, bars en winkels die gerund worden door Spanjaarden.
In 1963 kwamen vijftien Spaanse emigranten op het idee om in Vilvoorde een Spaans cultureel centrum te stichten. Aanvankelijk heette het de CÃrculo Español Recreativo, later de Hogar Español de Vilvoorde en momenteel heet het de Peña Andaluza de Vilvoorde.
In 1967 waren er al 219 gezinnen lid van de CÃrculo Español Recreativo en het aantal activiteiten nam elk jaar toe. Op zaterdag en op zondag draaide men er Spaanse films. Er werd een bibliotheek geopend, die aanvankelijk slechts een bescheiden hoeveelheid boeken bezat, maar die verzameling werd dankzij giften onder meer van de Spaanse ambassade steeds groter. Er werd een theatergroep gesticht die optrad in en buiten Vilvoorde. Een voetbalploeg werd gesticht die jarenlang meedraaide in de competitie van het Belgische amateursvoetbal.
Tijdens de eerste jaren deed de CÃrculo Español Recreativo grote inspanningen om de Spaanse cultuur tot bij de emigranten te brengen. Eind 1967 begon men met het Bachillerato Radiofónico, zodat de kinderen van de emigranten vertrouwd werden met het Castiliaans en met de Spaanse cultuur. Ook dit project kreeg de steun van de Spaanse ambassade in België, die zelfs zorgde voor een leraar Spaans wiens salaris betaald werd door het Spaanse ministerie van Onderwijs. De eerste lessen Spaans werden gegeven op 27 november 1967.
Vele Spaanse immigranten in Vilvoorde zijn afkomstig uit Peñarroya-Pueblonuevo en sinds 1997 zijn de twee steden verzusterd. In het jaar 2000 werd in Vilvoorde een Andalusische Week georganiseerd met de steun van de twee gemeentebesturen, van de Hogar Español en van de hele Spaanse kolonie in Vilvoorde.
In het begin van het jaar 2003 heeft de Andalusische regering de Hogar Español de Vilvoorde erkend als Identidad Andaluza en Europa omdat 90% van de leden afkomstig zijn uit Andalusië. Sindsdien heet de Hoger Español de Vilvoorde, de Peña Andaluza de Vilvoorde. Elk jaar organiseert de Peña een Feria Andaluza die drie dagen duurt.
Spaanse emigranten in België nu
De Spaanse emigranten in België zijn uitstekend georganiseerd. Ze beschikken over Hispagenda (www.hispagenda.com), een vzw die informatie aanbiedt aan de Spaanse residenten. Hispagenda richt zich ook tot iedereen met interesse voor de Spaanse cultuur. In België zijn op dit ogenblik nog zo’n 30 Spaanse verenigingen actief. Een van de oudste is de Asociacion Peña Al Andaluz uit Antwerpen die al zeven jaar lang een groot Andalusisch feest inricht. Daarnaast zijn er o.m. nog Andalusische feesten in Ridderkerk, Vilvoorde (foto) en Charleroi.
Al zestien jaar organisereert de Spaanse gemeenschap in Brussel EuroFeria Andaluz, de grootste Andalusische feria van Europa buiten Spanje. Dit jaar vond de 16de editie voor de tweede keer plaats aan de voet van het Atomium. Surf voor meer informatie over de EuroFeria Andaluza naar: www.euroferia.net
