Ik heb Hugo Claus als journalist een drietal keer ontmoet, maar vooral mijn eerste interview met hem is me steeds bijgebleven. Hij kwam over als een erg zelfbewust, maar terzelfdertijd zeer vriendelijk man, met een groot gevoel voor humor. Ik werkte toen op de redaktie van Het Spoor, het personeelsblad van de NMBS, de Nationale Maatschappij van de Belgische Spoorwegen, een blad dat dus niet veel met literatuur te maken had en ik had weinig hoop dat Hugo Claus me een interview zou toestaan. Maar dat bleek uiteindelijk geen enkel probleem te zijn.
Hugo Claus woonde op dat ogenblik in een prachtig historisch pand in het centrum van Antwerpen. Ik dacht dat het huis in de Maarschalk Gerardstraat gelegen was, maar daar ben ik niet helemaal zeker meer van. Het was in elk geval vlakbij de Studio Herman Teirlinck. Claus was toen enorm populair en hij dook ook met de regelmaat van een klok op in de boulevardpers als gevolg van zijn relatie met Sylvia Kristel, die toen wereldberoemd was als Emmanuelle. Kristel liet zich niet zien tijdens het interview en dat was misschien beter voor mijn concentratie.
De meester opende zelf de deur en liet me binnen in een huis waar nog allerhande werken aan de gang waren. Hier en daar stond al wat meubilair maar het geheel gaf nog geen bewoonde, laat staan ingerichte indruk. Uiteindelijk vond het interview plaats in een grote, luchtige kamer die uitkeek op een kleine tuin. Hoewel we hier in het centrum van Antwerpen zaten, was het een oase van rust.
Claus nam een interview met Het Spoor blijkbaar even erg au sérieux als een gesprek met de NRC. Hij ging vriendelijk in op al mijn vragen en gaf telkens uitgebreide antwoorden. Omdat hij toen al jaren in Amsterdam had gewoond, drukte hij zich uit in een bijzonder sierlijk en elegant Nederlands.
Op het einde van het interview vroeg ik hem wat hij dacht van de jonge Vlaamse schrijvers van dat ogenblik (ik denk dat het toen 1976 was). Hij keek me ironisch aan en wachtte voor het eerst even met het geven van een antwoord. ‘Welke nieuwe Vlaamse schrijvers bedoel je?’, vroeg hij tenslotte. Ik was eventjes compleet verbouwereerd omdat hij plots de rollen om leek te draaien. Van interviewer werd ik eensklaps geïnterviewde en dan nog wel door niemand minder dan Hugo Claus. Na een korte aarzeling noemde ik de eerste naam die me te binnen schoot: Claude van den Berghe, een auteur die toen in de belangstelling stond omdat hij filosofisch getinte, poëtische romans schreef, die nu niemand niet meer leest (toen las ook al niemand de romans van Claude van den Berghe, maar de critici vonden hem goed en daarom noemde ik zijn naam). ‘Nog nooit van gehoord,’ antwoordde Claus vriendelijk. ‘Moet ik hem lezen?’ ‘Ik hou eigenlijk niet zo erg van zijn werk,’ bekende ik, ‘hij schrijft nogal erg intellectualistisch.’ ‘Dan laat ik het maar zo,’ antwoordde Claus lachend.
Bij het afscheid informeerde hij of ik genoeg had voor mijn interview en zei hij dat ik hem altijd mocht bellen als ik nog iets meer wou weten. Ik waardeerde Hugo Claus toen al als auteur, vooral als dichter, maar ik had een beetje schrik van zijn publieke imago. Hij werd toen niet alleen vaak geïnterviewd door Nederlandse ‘glossy’ bladen zoals Avenue, maar, als gevolg van zijn relatie met Sylvia Kristel, ook door Franse bladen als Paris-Match, Elle en zelfs door Amerikaanse en Japanse bladen. Kortom hij was wel niet zo beroemd als ‘la Kristel’, maar hij stond toch enorm in de publieke belangstelling. Hoewel hij zijn meesterwerk Het verdriet van België toen nog moest schrijven, had hij toch al een indrukwekkend aantal romans, dichtbundels en toneelstukken gepubliceerd..
Ik herinner me Hugo Claus als een beminnelijk en goedlachs man met een groot gevoel voor humor, spontaan en zonder enige vorm van pretentie. Met hem verdwijnt ongetwijfeld een van de meest cosmopolitische auteurs die Vlaanderen ooit heeft gehad. Hij was door en door Vlaams, maar door zijn talent oversteeg hij het Vlaams-zijn en werd hij een universeel kunstenaar.
Herwig Waterschoot
