Meertaligheid

Naar aanleiding van een vraag van een lezer bespreken we de praktische juridische gevolgen van de meertaligheid in de Spaanse maatschappij. Wellicht weet u dat behalve castellano of Spaans binnen Spanje ook Catalaans, Galicisch en Baskisch wordt gesproken. Minder bekend is misschien dat ook Aragón, Asturias, de Valenciaanse Gemeenschap en de Balearen tweetalige gebieden zijn. Deze meertaligheid is de basis van de culturele rijkdom van dit land. Jammer genoeg vormen politici en administratie deze rijke erfenis vaak om tot een bron van moeilijkheden voor de burger.

Grondwet

De Spaanse grondwet van 1978 stelt duidelijk dat de officiële taal van de staat het Spaans is of Castiliaans - castellano. Bok de federale verdeling van machten en bevoegdheden biedt zij met lovende woorden bescherming aan de eigen talen van de verschillende gemeenschappen die in hun respectievelijke gebieden ook officieel zijn. De Statuten van de autonome gemeenschappen van Galicië, Catalonië, de Valenciaanse Gemeenschap, de Balearen, Baskenland, Aragon of Asturias erkennen als officiële taal in hun grondgebied respectievelijk het Galicisch, Catalaans, Valenciaans, Mallorcaans, Baskisch, "talen van Aragón" of het Bable. In een nabije toekomst zullen waarschijnlijk gelijkaardige maatregelen worden getroffen om de Berberse dialecten te beschermen die gesproken worden in Ceuta en Melilla aan de Afrikaanse kust. In al deze statuten staat uiteraard ook dat niet gediscrimineerd mag worden wegens de taal. Burgers die alleen het Castiliaans of Spaans spreken en kennen, mogen daarom niet benadeeld worden. Dit wordt bovendien vereist in het artikel 14 van de grondwet dat de gelijkheid van alle burgers voor de wet garandeert.

Wrijvingen

Nochtans bestaan soms wrijvingen bij het onderwijs en de verhouding tussen burgers en overheid. Veel ouders verkiezen een opvoeding in het Spaans voor hun kinderen; anderzijds worden de meeste openbare en gesubsidieerde scholen door de overheid van de gemeenschap verplicht een groot gewicht toe te kennen aan de "eigen" talen ten nadele van het Spaans, de officiële taal van de hele staat. Dit kan opgelost worden met gezond verstand en goede wil, vele overheden stellen hun correspondentie bijvoorbeeld tweetalig op. Indien niet, hebben wij de mogelijkheid dit te eisen en indien de eis niet wordt ingewilligd, een klacht in te dienen. Ondanks alle moeilijkheden en nadelen die de meertaligheid met zich mee kan brengen voor buitenlandse residenten, is het toch belangrijk een inspanning te doen om de positieve kant te zien van de verscheidenheid aan culturen die in Spanje bestaan.

Ambtenaar

Aan de ambtenaar tot wie wij ons richten, kunnen wij altijd eisen dat hij zich in het Spaans uitdrukt. Bij weigering is het aan te raden daarover klacht in te dienen. Bij geschreven teksten bestaat dezelfde mogelijkheid: we kunnen schriftelijk van de overheid eisen zich in het Spaans tot ons te richten en indien dit niet gebeurt, klacht indienen. Het gebruik van de eigen taal van de gemeenschap is een mogelijkheid, nooit een beletsel voor de burgers die zich tot de overheid wenden. We kunnen stellen dat er anders discriminatie zou bestaan wegens zijn taal. Dit wordt verboden door de meeste statuten en druist volledig in tegen het gelijkheidsprincipe erkend door de grondwet voor alle burgers, ongeacht of ze behoren tot of cultureel verbonden zijn met een bepaalde gemeenschap.

Eigen taal

De autonome gemeenschappen die over een eigen taal beschikken, proberen in hun statuten de hoogste bescherming te bereiken voor dit cultureel erfgoed. Van de gemeenschapsoverheid eisen zij een grote inspanning om de plaatselijke taal te gebruiken voor een betere dienstverlening aan de burgers. Bovendien wordt een groot deel van het budget geïnvesteerd in onderwijs in de eigen taal. Het Spaans of Castiliaans is eveneens een officiële taal in deze gemeenschappen waar "niemand gediscrimineerd mag worden wegens zijn taal".

Uw suggesties, vragen en opmerkingen zijn welkom, tot volgende maand!

Kristien Lesage. Beëdigd vertaler-tolk
Juan Costa. Abogado
www.costalesage.com