Op dit ogenblik zien we in Spanje een herwaardering van alles wat te maken heeft met het platteland, met de oude tradities en met de gewoonten van vroeger. De regionale keukens worden opnieuw erg gewaardeerd, evenals de lokale wijnen en de feesten. Dit bewijst het landelijk toerisme (el turismo rural) dat in heel Spanje in de lift zit. In het binnenland van de provincie Alicante is het landelijk toerisme momenteel zelfs het sterkst stijgende toerisme, ook bij de Britten, Duitsers, Nederlanders en Vlamingen.
Bovendien willen vele Spanjaarden weg uit de lawaaierige Spaanse steden (uit een onderzoek is gebleken dat de Spaanse steden de lawaaierigste zijn van de Europese Unie). Sommige Spanjaarden, die zich terugtrekken in het binnenland, ver weg van de bewoonde wereld, streven naar volledige zelfvoorziening. Ze willen niet alleen maar een oud huis renoveren en het gebruiken als vakantiewoning. Ze willen leven van wat het land hun te bieden heeft en blazen op die manier zowel de landbouw als het toerisme nieuw leven in.
Staat oorzaak van ontvolking
Vaak was de Spaanse Staat de oorzaak van de ontvolking. In de loop van de jaren zestig en zeventig werden grote gebieden onteigend om ze te herbebossen of om er grote stuwmeren aan te leggen. In 1984 startte de Spaanse Staat met het programma ‘Programa Experimental de Recuperación Educativa de Pueblos Abandonados’ (Experimenteel programma voor de didactische recuperatie van verlaten dorpen). De oplossing van de Spaanse Staat voor de verlaten dorpen was toen blijkbaar de verlaten dorpen om te vormen tot een soort etnografische musea, die een didactische waarden hadden omdat de leerlingen van de middelbare school via deze dorpen in contact kwamen met de levensgewoonten en de tradities van vroeger. Kortom een soort themadorp van iets wat ooit een echt, leven dorp geweest was.
Ecologische dorpen
Op dit ogenblik zijn er twee ‘ecologische dorpen’ (ecoaldeas) in Spanje waarvan het project min of meer geconcretiseerd is. Deze dorpen werden in de tweede helft van de twintigste eeuw voornamelijk bewoond door hippies die er communes in vestigden. Later werden een aantal van deze dorpen bewoond door personen, die behoorden tot een beweging die men in Spanje ‘el movimiento neorural’ noemde, ‘de neo-landelijke beweging’. Dit waren mensen die streefden naar zelfvoorziening en die wilden leven in harmonie met de natuur, ver weg van de steden. Sommige van deze dorpen bestaan nog, maar ze overleven eerder op ideologische gronden dan op economische want zelfvoorziening is niet gemakkelijk en vergt de totale inzet van de hele groep.
Vier personen zijn gestart met een herbevolkingsproject in Alcántara in de provincie Cáceres. Het is hun bedoeling om eerst een aantal mensen te interesseren in hun project, dan een terrein te kopen en vervolgens het terrein onder de geïnteresseerden te verdelen in percelen van gelijke grootte. Ze willen een stuk grond kopen nabij het dorpje Jola. Hier staan nog verschillende huizen die kunnen hersteld worden, er is drinkbaar water en de mogelijkheid bestaat om elektriciteit te krijgen (e-mail: plin4@hotmail.com).
Een aantal personen hebben een verlaten dorp gekocht in Raluy in de Vall de Isabena (Huesca), met een gebied van 400 hectaren. Ze hebben een besloten vennootschap (S.L. sociedad limitada, komt ook min of meer overeen met wat men een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid noemt) opgericht. Iedereen kan in de S.L. participeren door een aandeel te kopen. Hij krijgt dan het recht om een eensgezinswoning te renoveren of te bouwen op een perceel grond en een moestuin en een siertuin aan te leggen. Op dit ogenblik doen 23 gezinnen al mee en het is de bedoeling van de initiatiefnemers om tot 60 gezinnen te komen. Een aandeel kost 52.000 euro en er zijn nog steeds aandelen beschikbaar.
Voor wie geen aandeel kan kopen, maar toch geïnteresseerd is in het project, zijn er huizen beschikbaar tegen een zeer redelijke huurprijs in ruil voor hulp bij het renoveren van huizen de of door het uitvoeren van gemeenschapsdiensten (e-mail: hola@happyyoga.com).
Dorp te koop voor de prijs van een camper
In Valdeperillo in La Rioja wonen tijdens de wintermaanden nog 17 inwoners. Over tien jaar zal het dorp nagenoeg volledig uitgestorven zijn. Een huis in redelijk goede staat kost in Valdeperiollo zo’n 10.000 euro.
Het dorp Conejares in de provincie Soria is te koop voor 48.000 euro, de prijs van een camper. Het ‘dorp’ is al meer dan 70 jaar onbewoond en het bestaat uit drie huizen, een kerk en een schuur. Al deze gebouwen zijn weinig meer dan een ruïne. Conejares staat op geen enkele landkaart en toch is het dorp gelegen op slechts twee kilometer van Muro en op 500 meter van de nationale weg N-122., die de steden Zamora, Valladolid en Zaragoza met elkaar verbindt. Het dorp heeft geen elektriciteit, maar op minder dan een kilometer loopt een hoogspanningslijn. Volgens de eigenaar is er goed drinkbaar water op een geringe diepte en kunnen er gemakkelijk waterputten gegraven worden in Conejares. Het grondgebied van Conejares heeft een oppervlakte van 6.000 vierkante meter. Het dorp is gelegen in een prachtig natuurgebied met op de achtergrond het imposante Moncajoygebergte, waarvan de hoogste toppen het hele jaar door bekroond zijn met eeuwige sneeuw. De meeste mensen uit de streek weten niet eens meer dat Conejares nog bestaat.
Waarom wonen in ‘el campo’?
Er zijn meerdere redenen om in de ‘campo’ te gaan wonen. De prijzen voor de woningen zijn er zeer redelijk en meestal kan er op de vraagprijs fors afgedongen worden. Op het platteland is de levenskwaliteit vaak beter dan in de steden: er is minder stress en minder vervuiling. Wonen in de ‘campo’ is tegenwoordig synoniem van milieuvriendelijk wonen.
De geïsoleerde positie van de dorpen op het platteland of in de bergstreken is nog steeds een feit maar de toestand is sterk verbeterd door e-mail, internet, zonne- en windenenergie, gsm, etc.
Toch voorzichtig zijn met kopen
Sinds de jaren tachtig zijn in Spanje een aantal verlaten dorpen geleidelijk aan opnieuw bevolkt met een nieuwe generatie, die soms de afstammelingen zijn van de oorspronkelijke bewoners. Deze nieuwe generaties dorpsbewoners is geïnteresseerd in de restauratie van de oude dorpshuizen en in de levensstijl van hun voorouders. Weinigen van hen wonen echter permanent in deze dorpen en hun gerestaureerd huis is eigenlijk een tweede verblijfplaats. Het is dan ook niet moeilijk om tegenwoordig in Spanje dorpen te vinden die dertig jaar nog verlaten waren, maar die nu architectonische pareltjes zijn. Vaak zijn in deze dorpen nog vervallen huizen te koop en het is interessant om in zo’n dorp een oud huis te kopen omdat men dan kan terugvallen op de adviezen van de andere dorpsbewoners voor de restauratie van het huis.
Hulpprogramma’s en subsidies
De laatste jaren hebben de regeringen van diverse deelstaten hulpprogramma’s op punt gesteld voor de herbevolking van verlaten dorpen. In sommige gevallen geven de deelregeringen ook subsidies aan organisaties die verlaten dorpen opknappen en herbevolken. Dit is met name het geval in Castillië, Castilla-La Mancha en Asturias.
Naast de deelregeringen zijn er ook enkele ONG’s (verenigingen zonder winstoogmerk), zoals ‘Abraza la Terra’. Aan deze verenigingen kunt een een project voor herbevolking en restauratie van een dorp voorleggen en zij onderzoeken dan de levensvatbaartheid van uw project. U vindt deze verenigingen op het internet of via de website die op het einde van dit artikel staat.
Een woning kopen in een verlaten dorp
Als u een huis in een verlaten dorp gevonden heeft dat u wenst te kopen dan moet u op de eerste plaats informeren of de eigenaar van het huis zijn woning wel wenst te verkopen. De kans is groot - zeker als u buitenlander bent - dat de Spaanse eigenaar een fortuin vraagt voor een woning die niets meer waard is.Het is steeds het beste om rechtstreeks met de eigenaar te onderhandelen en niet via tussenpersonen. Hoewel een verkoopakte een wettelijke waarde heeft, is het belangrijker dat de gegevens over de de nieuwe eigenaar (dat bent u dus, de koper) ingeschreven wordt als eigenaar in het Registro de la Propiedad (eigendomsregister, kadaster). Deze inschrijving prevaleert boven elk ander document.Verlies niet uit het oog dat een huis of een stuk grond in Spanje meerdere keren kan verkocht worden! Om een dubbele verkoop te vermijden, moet uw eigendom dus geregistreerd worden in het Registro de la Propiedad. Een verkoopakte alleen is echter niet voldoende. Deze verkoopakte moet geregistreerd worden voor een notaris. Met het document, dat de notaris u vervolgens overhandigt, kunt u vervolgens uw eigendom laten inschrijven in het eigendomsregister. Vanaf dat ogenblik bent u de eigenaar van uw huis.
Vergelijk de prijzen
Als u een huis in een verlaten dorp koopt dan is het moeilijk om de vraagprijs te vergelijken met andere objecten. Het is dus noodzakelijk dat u zich goed informeert over de werkelijke prijzen van deze huizen, want anders betaalt u waarschijnlijk veel te veel. Voor dorpshuizen wordt meestal alleen een beetje mond-aan-mond reclame gemaakt, u vindt deze objecten zelden terug in kranten, zelfs niet in de regionale kranten. Wel bestaan er al gespecialiseerde websites, meestal in het Engels of in het Duits, waarop dergelijke huizen te koop aangeboden worden. Ook zijn er in het binnenland kleine,regionale immobiliënkantoren die dergelijke huizen te koop aanbieden.
Lasten die op het huis rusten
Het is ook noodzakelijk om, vooraleer u de verkoopakte ondertekent, te overtuigen van de eventuele lasten die op het huis rusten. Om te weten welke lasten op het huis rusten en wie de eigenlijke eigenaar is moet u het Registro de la Propriedad raadplegen.
Hiervoor moet u als volgt tewerk gaan:
Zoek het eigendom dat u wil kopen op in het Oficina Virtual de Catastro door het perceel waarop de woning staat in te voeren. Als u uw perceel gelokaliseerd heeft op de kaart van het kadaster, klikt u het perceel in.U krijgt dan op uw scherm de fiche van het perceel te zien die alle gegevens bevat over het perceel en over de eigenaar.
Met deze gegevens vraagt u een Nota Sin Registro de la Propriedad aan via een van de vele diensten die dit formulier op het internet aanbieden. Tegen betaling zenden zij u dit formulier terug met daarop aangemerkt het registratienummer van het huis, de naam en het DNI van de huidige eigenaar. Op dit formulier staat ook aangeduid of het pand vrij is van lasten. Dit betekent dat u meteen weet of op het pand nog een hypotheek rust en of er nog successierechten moeten betaald worden.
Vervolgens moet u de eigenaar proberen te localiseren en dat doet u door naar het gemeentehuis te bellen van de gemeente waar het huis dat u wilt kopen staat. Als het gaat om een verlaten dorp, dan zal er toch ergens een gemeente zijn waaronder dit dorp valt.
Het is belangrijk te weten dat er vaak geen cohesie is tussen de gegevens van het Registro de la Propiedad, die van het Catastro (kadaster) en die van de gemeente. Het is bijgevolg niet eenvoudig om in Spanje uit te zoeken wie de precieze eigenaar van een pand is en wat de juiste oppervlakte van de grond is.
Een verlaten dorp zoeken
Ondanks alle alarmerende berichten over de ontvolking van het Spaanse binnenland heeft de Staat nog steeds geen inventaris gemaakt van de verlaten dorpen. U moet dus zelf op zoek gaan. Het grootste probleem dat u gaat tegenkomen, is dat vele van deze ‘dorpen’ onbewoond zijn, wat echter in Spanje niet wil zeggen dat ze verlaten zijn. Enig speurwerk blijft dus noodzakelijk!
Staat van verlaten dorp onderzoeken
De redenen waarop dorpen verlaten worden, zijn zeer uiteenlopend. Het is mogelijk dat het dorp verlaten werd omdat de levensvoorwaarden er te hard waren: geen elektriciteit en geen drinkbaar water, moeilijk bereikbaar, slechte verbindingen met de rest van de regio, onteigening door de Staat voor de aanleg van stuwmeren of voor herbebossing... Sommige dorpen werden ook verlaten omdat de inwoners geen inkomen meer hadden doordat bijvoorbeeld de mijnen in de omgeving van het dorp gesloten werden. Het eigendomsrecht van de woningen in een verlaten dorp kan in handen van de Staat zijn of zich nog steeds in particuliere handen bevinden. De nodige informatie hierover vindt u in het gemeentehuis van de gemeente waarvan het verlaten dorp nog steeds afhangt.
Een huis kiezen
Het is absoluut noodzakelijk dat u vele huizen gaat bekijken vooraleer u een beslissing neemt. Neem van elk huis digitale foto’s, neem nota’s van de staat waarin het huis zich bevindt, van de omgeving en van de bereikbaarheid van het huis. Essentieel is ook dat u weet of het huis over drinkbaar water beschikt en over elektriciteit. Een GPS kan hier zeer nuttig zijn om de gegevens van het kadaster te vergelijken met de realiteit.
In verlaten dorpen vindt u meestal verschillende typen van gebouwen: woonhuizen, opslagplaatsen, molens, een kerk... De normativa urbanÃstica, de urbanistische normen van de gemeente bepalen wat men mag doen met een bepaald pand. Zo is het best mogelijk dat aan sommige huizen helemaal niets mag veranderd worden. Als u het huis toch wil verbouwen dan kan het maanden kosten vooraleer u over de nodige vergunningen beschikt. Als het om een waardevol architectonisch of historisch pand gaat, dan zult u de originele stijl van het gebouw moeten respecteren en bij de restauratie mag u alleen maar materialen uit de regio gebruiken.
Handig naslagwerk
Een handig naslagwerk om u te helpen bij uw zoektocht naar een verlaten dorp is het boek Pueblos Abandonados (Verlaten dorpen), een uitgave van Editorial Susaeta die 288 pag. telt en 11,98 euro kost (ISBN 8430594973).
Tentoonstelling ‘Pueblos Abandonados’
Tot 15 maart loopt de tentoonstelling Pueblos Abandonados, Pueblos de la Memoria (Verlaten dorpen, dorpen van de herinnering) in het Museo de Enologia (Wijnmuseum) in de calle Corona, in Valencia.
Klik hier voor meer info over deze tentoonstelling.
