Met schoolgaande kinderen naar het buitenland

In toenemende mate vestigen Belgen en Nederlanders zich al dan niet permanent in het buitenland. Emigranten, expats en pendelaars met schoolgaande kinderen worden geconfronteerd met wat te doen met het onderwijs. De Wereldschool, gericht op Nederlandstalig onderwijs in het buitenland, krijgt deze vraag regelmatig. Het antwoord hierop heeft zowel een onderwijs-inhoudelijke als een juridische component.

De noodzaak van onderwijs

Iedereen is het er over eens dat onderwijs een belangrijke voorwaarde is om een kind een kansrijk leven te bieden. Cognitieve, motorische, creatieve en sociale vaardigheden worden het kind systematisch aangeleerd en versterken daarmee de zelfstandigheid. Kinderen die (tijdelijk) geen onderwijs genieten lopen een achterstand op in hun ontwikkeling. Dit blijkt helaas maar al te vaak bij kinderen die enige jaren in het buitenland zijn geweest en geen of geen goed onderwijs hebben genoten. Deze kinderen hebben in regel grote problemen bij terugkeer naar een Vlaamse school. Dat onderwijs belangrijk is blijkt ook uit het voorschoolse leren. Peuters die spelenderwijze veel 'educatieve' activiteiten ontplooien hebben ee duidelijke voorsprong op kinderen waar dit niet zo is. Met voorsch Is leren wordt gedoeld op activiteitetl als puzzetjes leg¬gen (waarbij logisch redeneren, sorteren en fijne motoriek wordt geoefend), tekenen en verven (motoriek, fantasie, kleuren e.d.), plaatjes kijken terwijl de ouder een verhaaltje voorleest (stimuleert de fantasie, maar men leert ook de essentie te onthouden om beeld en klank te combineren) en meer van dit soort activiteiten. De stimulerende rol van de ouders is hierbij evident. Tot slot biedt een afgeronde secundaire school toegang tot een vervolgopleiding. Overigens kan dit ook een buitenlandse middelbare school zijn.

Onderwijsmogelijkheden in het buitenland

In principe zijn er de volgende mogelijkheden om uw kind(eren) in het buitenland onderwijs te laten volgen:

Het kind gaat naar een lokale school, waar het dus geen Nederlands krijgt. Het Nederlands kan dan gevolgd worden via het afstandsonderwijs, verzorgd door de wereldschaal. Bedenk wel dat op een lokale school een taal probleem voor het kind kan ontstaan en men vaak geen aangepast programma voor buitenlandse kinderen heeft. Wanneer een bepaald vak erg afwijkt van de Vlaamse norm dan is het raadzaam om naast Nederlands ook nog een ander vak via de Wereldschool te onderrichten. Dit komt nogal eens voor bij rekenen, aardrijkskunde of geschiedenis. Uiteraard is dat alleen aan de orde voor kinderen van expats. Die keren immers terug naar het Vlaamse onderwijs.
Het kind gaat naar een internationale school, bijv. een Amerikaanse, Franse of Britse school. Deze scholen zijn duur en ook daar krijgen de kinderen geen Nederlands. Dit kan echter op de hiervoor genoemde wijze worden opgelost.
Het kind volgt volledig huisonderwijs via de Wereldschool. Dit is voor kinderen in geïsoleerde omstandigheden vaak de enige mogelijkheid, maar ook voor gezinnen die reizen of varen of regelmatig van locatie veranderen.
De ouders organiseren zelf iets, al dan niet voorzien van materiaal van de school in België. Uitzonderingen daargelaten levert dit niet het gewenste resultaat op, omdat duidelijke richtlijnen en normen ontbreken.

De juiste keuze maken is niet eenvoudig. Factoren als budget, scholen ter plaatse, inzet en mogelijkheden van de ouders, de nieuwe woon- en werksituatie en de duur van het verblijf elders spelen een grote rol. Last but not least is het kind zelf bepalend: leeftijd, sociaal-emotionele ontwikkeling schoolresultaten tot nu toe en motivatie om uit Nederland weg te gaan beperken of vergroten de onderwijsmogelijkheden.

De dagelijkse praktijk

Een paar voorbeelden van Vlaamse kinderen in het buitenland maken het voorgaande concreet:

Een gezin met twee kinderen reist acht maanden met een camper door Australië De kinderen volgen via de Wereldschaal het volledige basisonderwijs. Via Internet worden toetsen opgestuurd en hebben de ouders en kinderen contact met de docent op afstand. D.m.V. handleidingen van de Wereldschool geven de ouders les aan hun kinderen. Het lesrooster is zodanig samengesteld dat dit weer aansluit bij de school in Vlaanderen. Het kost de ouders ca. 16 uur per week. Zo kan de reistijd nuttig worden besteed.
Een gezin wordt voor drie jaar uitgezonden naar China. Hun dochter carla (13 jaar) gaat naar een internationale school. Daar wordt geen Nederlands gegeven, dus volgt zij Nederlands via de Wereldschool. Zij studeert zelfstandig en communiceert rechtstreeks met haar docent op afstand.
Een moeder gaat bij haar nieuwe partner in Bolivia wonen. Via de Wereldschool bereidt zij haar beide zonen (10 en 12 jaar) voor op het vertrek met de cursus "Ga op stap met Spaans". De beide jongens gaan straks in Bolivia naar de lokale school, maar blijven via de Wereldschool het Nederlands volgen.

Feitelijk zijn er twee situaties: kinderen die een of meer jaren naar het buitenland gaan (expats) en kinderen van gezinnen die emigreren.

Bij de expat kinderen zorgt de Wereldschool ervoor dat er geen taalachterstand ontstaat, zodat de aansluiting bij het onderwijs in Nederland/België goed verloopt. Naast Nederlands kan dit ook voor de andere schoolvakken.

Voor de tweede groep, de emigranten kinderen, is het zaak dat de taalontwikkeling doorgaat, zodanig dat zij zich later goed kunnen redden in het Nederlands. Dit is uitermate belangrijk, want veel 2de generatie emigranten - en dat zijn deze kinderen - hebben een sterke hang naar het land waar zij en hun familie geboren zijn. Vaak komen deze kinderen terug voor een werkstage, een beroepsopleiding of als remigrant. Zijn ze niet tweetalig opgegroeid, dan hebben ze die mogelijkheden niet meer. Immers, hun ouders kiezen te emigreren, niet de kinderen.

Meer info: www.wereldschool.nl

Koen Van der Schaeghe, redacteur Vlamingen in de Wereld.

Uit: Driemaandelijks tijdschrift "Vlamingen in de Wereld", herfst 2008

© 2008 Vlamingen in de Wereld - Costa Blanca.
Informatie van deze website mag niet gekopieerd of gepubliceerd worden zonder toelating van de uitgever.