Home Experten Erfrecht Het nieuwe Erfrecht in België

Het nieuwe Erfrecht in België

11 minuten (lectuur)

Als het regent in Brussel, druppelt het in Calpe

De spreekwoordelijke kogel is door de Kerk.  In juli dit jaar werd het nieuwe Erfrecht in België goedgekeurd.  Voor de definitieve inwerkingtreding is het nog even wachten tot 1 september 2018.  Deze zogenaamde “overgangsperiode” en het feit dat deze 1 jaar bedraagt  heeft zijn redenen.  De nieuwe regeling zal immers ook van toepassing zijn op reeds bestaande planningen tenzij u tijdig actie onderneemt.  Dit betekent dat iedereen die in het verleden een planning heeft opgesteld en deze onder de oude regeling wenst te houden voor 1 september 2018 in  actie zal moeten treden om te vermijden dat de nieuwe regels zijn bestaande planning volledig in de war zal sturen. 

Bent u resident in Spanje en hebt u in het verleden geen actie ondernomen om uw nalatenschap onder het Belgische Erfrecht te laten openvallen dan is het ook hier nuttig om na te gaan of het nieuwe Belgische Erfrecht voor u geen opportuniteiten biedt ten opzichte van het Spaanse Erfrecht.

Tijdens onze uiteenzetting op de Vlaamse dag zullen wij op basis van een aantal concrete voorbeelden trachten om het belang hiervan te duiden.  In deze bijdrage geven we reeds de belangrijkste punten mee.

Het Erfrecht bepaalt wie wat krijgt uit uw nalatenschap.  Onderneemt u niets bij leven,  hetzij in een huwelijkscontract, hetzij in een testament dan geldt de wettelijke regeling.  Wenst u hiervan af te wijken dan kan u dit, zij het dat u zich dient te houden aan een aantal bepalingen.  Vandaar dat het  u wellicht niet onbekend zal klinken als we stellen dat u uw kinderen, echtgeno(o)t(e) niet kan onterven.  Wellicht minder bekend is het gegeven dat u  zelfs in bepaalde gevallen uw ouders niet kan onterven.

Op dit vlak biedt het nieuwe erfrecht een aantal  perspectieven om bij leven de nodige maatregelen te treffen om toch met een gerust gemoed alles achter zich te kunnen laten.  We staan even stil bij de  drie, naar onze mening, voornaamste wijzigingen op dit vlak :

1. De Reserve

Onder de oude regeling was uw vrijheid afhankelijk van het aantal kinderen.  Had u 2 kinderen dan kon u over 1/3 van uw nalatenschap vrij beschikken.  Bij drie kinderen of meer was dit zogenaamde beschikbare deel 1/4.   Vanaf 1 september 2018 wordt dit zondermeer in alle situaties 50% ongeacht het aantal kinderen dat u heeft. 

Ook de reserve van de ouders wordt afgeschaft.  Dit kan nuttig zijn voor kinderloze koppels vermits in het verleden een deel van de nalatenschap zondermeer aan de ouders toekwam.

Kortom,  met het nieuwe erfrecht kan de erflater  in heel wat situaties meer  laten toekomen aan de personen die hem dierbaar zijn dan in het verleden.  Het invoeren van het forfait van 50% heeft tot gevolg dat het nieuwe Belgische Erfrecht in bepaalde situaties ook meer vrijheid biedt dan het Spaanse Erfrecht waar 2/3 van de nalatenschap zondermeer aan de kinderen moet toekomen.

2. Afspraken over nog niet opengevallen nalatenschappen

Zowel in het huidige Belgische Erfrecht als in het Spaanse Erfrecht zijn afspraken over een nog niet opengevallen nalatenschap verboden.  Dit betekent dat, ondanks het feit dat  uw erfgenamen akkoord zouden zijn  met de door u voorgestelde regeling het verboden is om hier reeds uw leven reeds een akkoord over te maken.  Ook hier wordt met het nieuwe Belgische Erfrecht aan tegemoetgekomen in bepaalde situaties en mits voldaan aan een aantal vormvoorwaarden. 

In situaties waar de sfeer tussen ouders en kinderen bijvoorbeeld optimaal is maar de ouders vrezen dat bij overlijden van de “mater/pater familias” de bom kan losbarsten en ruzie kan ontstaan tussen de erfgenamen omtrent de nalatenschap kan een voorafgaand akkoord  tijdens het leven voor de ouders voor heel wat gemoedsrust zorgen.  Let wel, ook in de nieuwe regeling blijft het verbod de algemene regel maar wordt in een aantal uitzonderingen voorzien.

3. Inkorting niet langer in natura maar in waarde

Ondanks het feit dat het beschikbare deel (deel waarover u vrij kan beslissen aan wie u dit nalaat) nu forfaitair is vastgelegd op 50% van uw nalatenschap kunnen er toch situaties ontstaan waarbij u aan iemand teveel zou schenken tijdens uw leven of zou nalaten middels testament.  De reservataire erfgenamen zouden dan stappen kunnen ondernemen om  het deel waar zij recht op hebben op te eisen.  In het vakjargon noemt men dit de inkorting vragen.  In de huidige regeling gebeurt deze inkorting in bepaalde gevallen in  natura en niet in waarde.  Zo kan het gebeuren dat iemand middels schenking of testament een onroerend goed verwerft maar bij overlijden blijkt dat naast  dit onroerend goed te weinig middelen in de nalatenschap aanwezig zijn om aan de reservataire het deel waarop zij recht hebben te geven. Het gevolg was dat dit onroerend goed opnieuw in de nalatenschap terecht kwam omwille van het feit dat hier een inkorting in natura is vereist.  In de nieuwe regeling gebeurt de inkorting in waarde, wat inhoudt dat de begiftigde/erfgenaam of legataris de woning in eigendom mag behouden maar het teveel dat hij heeft ontvangen kan compenseren met  een opleg in waarde (geld).

Ook dit kan een zekere gemoedsrust geven bij leven.  Denken we maar aan de situaties waarbij  u bijvoorbeeld zou wensen dat uw tweede stekje in Spanje bij uw overlijden voor de volle eigendom aan de langstlevende van beide partners  zou toekomen en een huwelijkscontract wat dit betreft,  door omstandigheden,  niet de nodige garanties kan bieden,  hetzij omdat u niet gehuwd bent, hetzij omdat u reeds kinderen hebt uit een vorige relatie,…..

De langstlevende kan in dit geval de woning behouden mits een opleg in waarde.

Daarenboven wordt om de inkorting te berekenen van de schenkingen die onder de nieuwe regeling vallen de waarde steeds vastgeklikt op het ogenblik van de schenking en niet langer op de datum bij overlijden wat in de huidige regeling voor onroerende goederen bijvoorbeeld wel het geval is.

Wenst u meer te weten over de mogelijkheden en valkuilen en dit aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden dan nodigen wij u graag uit eens te komen luisteren naar onze uiteenzetting tijdens de Vlaamse dag.

Dany De Decker – Natalie Meersman
Vennoten Baker Tilly Belgium


  • Voorwoord vertegenwoordiger VIW

    1 april 2019… voor velen betekent die datum traditioneel de dag waarbij mensen elkaar voor…
  • Wandelzoektocht in Finestrat

    Binnenkort start de vierde wandelzoektocht in Finestrat FINESTRAT – Op 27 april word…
  • Titanic in Alicante

    Op 21 mei opent in Alicante een grote expositie over het zinken van de Britse Transatlanti…
  • Vuelta lonkt naar Alicante

    De Vuelta, de wielerronde van Spanje, zal dit jaar weer een groot deel van het traject in …
  • Europese rechtspraak en belastingen

    De Europese rechtspraak heeft verregaande gevolgen voor de belastingen die we betalen bij …
Laad meer gerelateerde artikels
Laad meer artikels in Erfrecht

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Controleer ook

De erfbelasting

Het erf- en huwelijksvermogensrecht anno 2019 Sinds 1 september 2018 zijn zowel de (Vlaams…